Aromatherapie is het therapeutisch gebruik van essentiele olien – geconcentreerde plantaardige extracten – voor lichamelijk en emotioneel welzijn. Het is een eeuwenoude praktijk die in de moderne beautywereld een renaissance beleeft. In dit artikel bespreken we de meest gebruikte essentiele olien, hun mogelijke voordelen en hoe je ze veilig kunt toepassen.
Wat zijn essentiele olien?
Essentiele olien zijn vluchtige, aromatische verbindingen die worden gewonnen uit planten: bloemen, bladeren, wortels, schors, vruchten of zaden. De winning gebeurt meestal door stoomdestillatie of koude persing (bij citrusolien). Een essentiele olie bevat de kenmerkende geur en actieve verbindingen van de plant in een zeer geconcentreerde vorm.
Om een idee te geven van de concentratie: voor een liter rozenolie zijn ongeveer drie tot vijf ton rozenblaadjes nodig. Dit verklaart niet alleen de prijs maar ook waarom essentiele olien met respect en voorzichtigheid gebruikt moeten worden.
Populaire essentiele olien en hun toepassingen
Lavendel (Lavandula angustifolia)
De meest veelzijdige en populaire essentiele olie.
Geur: Bloemig, kruidig, kalmerend. Toepassingen: Ontspanning, slaapbevordering, stressvermindering. Topisch kan het helpen bij kleine brandwondjes, insectenbeten en lichte huidirritaties. In beauty: Geschikt voor gevoelige huid in verdunde vorm. Wordt vaak toegevoegd aan gezichts- en lichaamsproducten voor het kalmerende effect.
Theeboom (Melaleuca alternifolia)
Bekend om zijn antibacteriele en antischimmel eigenschappen.
Geur: Fris, medicinaal, kampferachtig. Toepassingen: Wondjes, acne, schimmelinfecties, roos. In beauty: In verdunde vorm (maximaal 5%) effectief als puntbehandeling bij puistjes. Wordt vaak toegevoegd aan anti-acne producten en hoofdhuidbehandelingen.
Rozemarijn (Rosmarinus officinalis)
Stimulerend en verkwikkend.
Geur: Kruidig, fris, houtig. Toepassingen: Concentratie, spierontspanning, hoofdhuidstimulatie. In beauty: Onderzoek wijst op een mogelijke stimulatie van haargroei bij regelmatig gebruik van verdunde rozemarijnolie op de hoofdhuid. Wordt daarom steeds vaker toegevoegd aan haarverzorgingsproducten.
Pepermunt (Mentha piperita)
Verfrissend en energiegevend.
Geur: Koel, fris, mentholachtig. Toepassingen: Hoofdpijn, misselijkheid, verkoudheid, vermoeidheid. In beauty: Het koelende effect wordt gebruikt in lipscrubs en voetproducten. Niet geschikt voor het gezicht – kan irritatie veroorzaken.
Citroen (Citrus limon)
Opbeurend en zuiverend.
Geur: Fris, citrus, opwekkend. Toepassingen: Stemmingsverbetering, concentratie, reiniging. In beauty: Heeft een licht blekend effect. Let op: citrusolien zijn fototoxisch en mogen niet worden aangebracht voor blootstelling aan zonlicht.
Ylang ylang (Cananga odorata)
Exotisch en sensueel.
Geur: Zwaar bloemig, zoet, tropisch. Toepassingen: Ontspanning, angstvermindering, romantische sfeer. In beauty: Wordt veel gebruikt in parfums en haarproducten. Kan de talgproductie reguleren.
Frankincense/wierook (Boswellia)
Meditatief en grondend.
Geur: Warm, harzig, licht zoet. Toepassingen: Meditatie, stressvermindering, huidverzorging. In beauty: Wordt gewaardeerd in anti-aging producten vanwege mogelijke ontstekingsremmende en celvernieuwende eigenschappen.
Toepassingsmethoden
Inhalatie
De eenvoudigste methode. Breng een paar druppels aan op een tissue of zakdoek en adem in. Of gebruik een elektrische diffuser die de olie als fijne nevel in de lucht verspreidt.
Wanneer: Voor stemmingsverbetering, ontspanning, concentratie of bij verkoudheid.
Topisch (op de huid)
Essentiele olien mogen nooit onverdund op de huid worden aangebracht (met zeer zeldzame uitzonderingen zoals lavendel bij kleine brandwondjes). Verdun altijd in een draag- of basisolie:
- Jojobaolie: Licht, niet-comedogeen, geschikt voor alle huidtypen
- Zoete amandelolie: Voedend, geschikt voor massage
- Kokosolie: Hydraterend, maar kan comedogeen zijn voor het gezicht
- Argan-olie: Rijk aan vitamine E, ideaal voor gezicht en haar
De standaard verdunning is 1-2%: dat betekent 6-12 druppels essentiele olie per 30 ml draag-olie.
In bad
Voeg 5-10 druppels toe aan een handje badzout of een scheut melk (essentiele olien lossen niet op in water en het zout of de melk fungeert als emulgator). Nooit direct in het badwater druppelen – onverdunde olie kan irritatie veroorzaken.
Massage
Gemengd met een draag-olie worden essentiele olien gebruikt bij aromatherapie massage. De olie werkt zowel via de huid als via inademing.
Veiligheid en waarschuwingen
Essentiele olien zijn krachtig en moeten met zorg worden gebruikt:
- Altijd verdunnen: Onverdunde essentiele olien kunnen ernstige huidirritatie, allergische reacties of chemische brandwonden veroorzaken.
- Plakproef: Test een verdunde olie altijd eerst op een klein stukje huid (binnenkant pols) en wacht 24 uur.
- Fototoxiciteit: Citrusolien (citroen, bergamot, sinaasappel, grapefruit) maken de huid gevoeliger voor UV-straling. Breng ze niet aan voor blootstelling aan zonlicht.
- Zwangerschap: Veel essentiele olien zijn niet veilig tijdens zwangerschap. Raadpleeg altijd een arts of gekwalificeerde aromatherapeut.
- Kinderen en huisdieren: Veel olien zijn niet geschikt voor jonge kinderen of huisdieren (katten zijn bijzonder gevoelig).
- Inname: Neem nooit essentiele olien oraal in, tenzij voorgeschreven door een medisch gekwalificeerde professional.
- Kwaliteit: Koop bij betrouwbare leveranciers die pure, onversneden olien aanbieden. Let op de Latijnse plantnaam, het land van herkomst en de winningsmethode op het etiket.
Aromatherapie en wetenschap
Het wetenschappelijk bewijs voor aromatherapie is gemengd. Er is redelijk bewijs dat bepaalde olien kunnen helpen bij:
- Stressvermindering en ontspanning (lavendel)
- Slaapkwaliteit (lavendel)
- Misselijkheid (pepermunt, gember)
- Lichte antimicrobiele werking (theeboom)
Voor veel andere claims is het bewijs beperkter. Dit betekent niet dat aromatherapie niet werkt – het betekent dat er meer onderzoek nodig is. Gebruik essentiele olien als aanvulling op, niet als vervanging voor medische behandeling.
Beginnen met aromatherapie
Een goed startpakket bevat drie tot vijf veelzijdige olien:
- Lavendel: De allrounder voor ontspanning en huidverzorging
- Theeboom: Voor huidproblemen en reiniging
- Pepermunt: Voor verfrissing en hoofdpijn
- Citroen: Voor energie en opbeurende sfeer
- Rozemarijn: Voor concentratie en haarverzorging
Voeg daar een goede draag-olie (jojoba of zoete amandel) en een diffuser aan toe, en je hebt een complete basis voor thuisaromatherapie.