Serums zijn de krachtpatsers van je skincare-routine. In tegenstelling tot moisturizers bevatten serums hoge concentraties actieve ingredienten in een lichte, snelpenetrerende formule. Ze zijn ontworpen om specifieke huidproblemen aan te pakken, van rimpels en pigmentvlekken tot acne en dofheid. Maar met zoveel opties kan het kiezen overweldigend zijn. In dit artikel leggen we de belangrijkste serumtypen uit.
Wat maakt een serum anders dan een creme?
Een serum verschilt op drie belangrijke punten van een moisturizer:
- Concentratie: Serums bevatten hogere percentages actieve ingredienten
- Molecuulgrootte: De moleculen in serums zijn kleiner, waardoor ze dieper in de huid doordringen
- Textuur: Serums zijn licht en waterig, zonder de zware occlusieve ingredienten van een creme
Een serum vervangt je moisturizer niet – het vult deze aan. Je brengt eerst het serum aan op schone huid en sluit daarna af met je moisturizer die het vocht vasthoudt.
De belangrijkste serumtypen
Vitamine C-serum
Wat het doet: Beschermt tegen vrije radicalen (antioxidant), stimuleert collageenproductie, verbleekt pigmentvlekken en egaliseert de teint.
Beste vorm: L-ascorbinezuur in een concentratie van 10-20% bij een pH van 3,5 of lager. Stabielere maar mildere varianten zijn ascorbylglucoside en ethylascorbinezuur.
Wanneer gebruiken: ’s Ochtends, na je toner en voor je moisturizer. Vitamine C versterkt de werking van je zonnebrandcreme.
Let op: Vitamine C oxideert snel bij blootstelling aan licht en lucht. Kies een product in een donkere, luchtdichte fles. Als het serum donkerbruin wordt, is het geoxideerd en niet meer effectief. Bewaar het koel.
Retinolserum
Wat het doet: Stimuleert celvernieuwing, verhoogt collageenproductie, vermindert fijne lijntjes, verbetert huidtextuur en helpt tegen acne.
Concentratie: Begin met 0,3% en bouw op naar 0,5-1%. Sterkere retinoiden (tretinoide, adapaleen) zijn in Nederland alleen op recept verkrijgbaar.
Wanneer gebruiken: Uitsluitend ’s avonds, want UV-straling maakt retinol minder effectief. Begin met twee keer per week en bouw op naar dagelijks gebruik.
Let op: De eerste weken kun je last krijgen van roodheid, schilfering en droogheid – de zogenaamde retinisatie. Dit trekt bij naarmate je huid went. Gebruik altijd SPF overdag. Retinol mag niet tijdens zwangerschap of borstvoeding worden gebruikt.
Niacinamide-serum
Wat het doet: Versterkt de huidbarriere, vermindert roodheid en ontsteking, verkleint het uiterlijk van porien, reguleert talgproductie en egaliseert de teint.
Concentratie: 2-5% is bewezen effectief. Hogere concentraties bieden niet per se meer voordeel en kunnen bij gevoelige huid irritatie veroorzaken.
Wanneer gebruiken: Ochtend en avond, na je toner. Niacinamide is stabiel en goed te combineren met vrijwel alle andere actieve ingredienten.
Let op: Een van de meest veelzijdige en goed verdragen ingredienten. Ideaal als je net begint met actieve skincare.
Hyaluronzuurserum
Wat het doet: Bindt tot 1000 keer zijn eigen gewicht aan vocht en houdt de huid gehydrateerd, vol en soepel. Vermindert het uiterlijk van fijne lijntjes door de huid op te vullen met water.
Concentratie: Kies een product met verschillende molecuulgroottes (high en low molecular weight) voor hydratatie op meerdere huiddniveaus.
Wanneer gebruiken: Ochtend en avond, op een vochtige huid. Breng het aan na het reinigen terwijl je huid nog vochtig is en sluit direct af met een moisturizer.
Let op: In een droog klimaat of verwarmde ruimte kan hyaluronzuur vocht uit de diepere huidlagen trekken in plaats van uit de lucht. Altijd afdekken met een moisturizer.
AHA-serum (glycolzuur, melkzuur)
Wat het doet: Exfolieert de bovenste huidlaag door de binding tussen dode huidcellen op te lossen. Verbetert huidtextuur, vermindert pigmentvlekken en maakt de huid gladder en stralender.
Concentratie: Glycolzuur 5-10% voor dagelijks gebruik, melkzuur 5-10% voor gevoelige huid (grotere moleculen, mildere werking).
Wanneer gebruiken: ’s Avonds, twee tot drie keer per week. Niet combineren met retinol op dezelfde avond.
BHA-serum (salicylzuur)
Wat het doet: Vetoplosbare exfoliant die diep in de porien doordringt. Ideaal voor acne-gevoelige en vette huid. Vermindert mee-eters en verstoppingen.
Concentratie: 2% is de standaard. Hogere concentraties zijn in Nederland beschikbaar als chemische peeling bij huidtherapeuten.
Wanneer gebruiken: Dagelijks of om de dag, bij voorkeur ’s avonds.
Serums combineren: de regels
Niet alle actieve ingredienten werken goed samen. Hier zijn de belangrijkste combinatieregels:
| Combinatie | Oordeel | Toelichting |
|---|---|---|
| Vitamine C + SPF | Uitstekend | Versterken elkaars beschermende werking |
| Niacinamide + Hyaluronzuur | Uitstekend | Veilig en complementair |
| Retinol + Niacinamide | Goed | Niacinamide verzacht retinol-irritatie |
| Retinol + AHA/BHA | Voorzichtig | Niet op dezelfde avond gebruiken |
| Vitamine C + Retinol | Voorzichtig | Beter op verschillende momenten (C ochtend, retinol avond) |
| AHA + BHA | Voorzichtig | Kan te veel exfoliatie geven |
Hoeveel serums heb je nodig?
Minder is vaak meer. Een goede basisset is:
- Ochtend: Vitamine C-serum (of niacinamide)
- Avond: Retinolserum (of AHA/BHA op wisselavonden)
Daarnaast kan een hyaluronzuurserum een waardevolle aanvulling zijn voor extra hydratatie. Meer dan twee tot drie serums per routine is zelden nodig en vergroot het risico op irritatie.
Waar koop je goede serums in Nederland?
Effectieve serums hoeven niet duur te zijn. Bij Kruidvat, Etos en online shops vind je merken met goede formuleringen voor een scherpe prijs. Let altijd op de ingredientenlijst en concentratie, niet op de marketingclaims. De INCI-lijst (International Nomenclature of Cosmetic Ingredients) op de verpakking is wettelijk verplicht in de EU en vertelt je precies wat er in het product zit.