Acne is een van de meest voorkomende huidaandoeningen ter wereld en treft niet alleen tieners. Steeds meer volwassenen kampen met puistjes, mee-eters en ontstekingen, soms tot ver in hun dertigers en veertigers. In dit artikel bespreken we de oorzaken van acne, effectieve behandelmethoden en hoe je littekens kunt voorkomen.
Wat is acne precies?
Acne ontstaat wanneer talgklieren te veel talg (sebum) produceren, waardoor porieen verstopt raken. Dode huidcellen die normaal afgestoten worden, mengen zich met het talg en vormen een prop. Bacterien – met name Cutibacterium acnes – gedijen in deze verstopte porien en veroorzaken ontstekingen.
Soorten acne
- Comedonen: Niet-ontstoken verstoppingen. Open comedonen zijn mee-eters (zwarte puntjes), gesloten comedonen zijn witte puntjes.
- Papels en pustels: Kleine, ontstoken bultjes (papels) die kunnen overgaan in puistjes met wit puntje (pustels).
- Nodulaire en cystische acne: Diepe, pijnlijke ontstekingen onder het huidoppervlak. Deze ernstige vorm vereist vaak medische behandeling en kan littekens veroorzaken.
Oorzaken van acne
Hormonale factoren
Hormonen zijn de belangrijkste oorzaak van acne. Androgenen stimuleren de talgklieren om meer talg te produceren. Daarom zie je acne veel tijdens de puberteit, rondom de menstruatie, bij PCOS (polycysteus-ovariumsyndroom) en soms tijdens de zwangerschap.
Genetica
Als je ouders acne hadden, is de kans groter dat je er zelf ook last van krijgt. Genetica bepaalt mede hoe je talgklieren functioneren en hoe je huid reageert op ontstekingen.
Externe factoren
- Verkeerde skincare-producten: Comedogene (porieverstoppende) ingredienten in cremes en make-up
- Stress: Verhoogt cortisolniveaus, wat talgproductie stimuleert
- Voeding: Zuivelproducten en voedingsmiddelen met een hoge glycemische index kunnen acne bij sommige mensen verergeren
- Mechanische irritatie: Aanraken van je gezicht, telefoon tegen je wang, te strakke hoeden of helmen
Effectieve behandelingen
Over-the-counter ingredienten
Salicylzuur (BHA): Een uitstekend ingredienten voor acne-gevoelige huid. Salicylzuur is vetoplosbaar en dringt daarom diep in de porien door, waar het verstoppingen oplost. Gebruik een leave-on product met 2% salicylzuur. Beschikbaar bij elke Nederlandse drogisterij.
Benzoylperoxide: Doodt acnebacterien en vermindert ontstekingen. Verkrijgbaar in concentraties van 2,5% tot 10%. Begin altijd laag – 2,5% is vaak net zo effectief als hogere concentraties maar veroorzaakt minder irritatie. Breng het gericht aan op probleemgebieden.
Niacinamide: Vermindert ontsteking, reguleert talgproductie en versterkt de huidbarriere. Een serum met 5% niacinamide is een goede aanvulling op een acne-routine.
AHA’s (glycolzuur, melkzuur): Helpen bij oppervlakkige exfoliatie en het voorkomen van verstoppingen. Bijzonder effectief tegen comedonen en post-acne hyperpigmentatie.
Voorgeschreven behandelingen
Als over-the-counter producten onvoldoende helpen, kan je huisarts of dermatoloog sterkere opties voorschrijven:
- Tretinoide (vitamine A-zuur): De gouden standaard. Versnelt celvernieuwing en voorkomt verstoppingen. In Nederland verkrijgbaar op recept.
- Antibiotica (topisch of oraal): Verminderen bacterien en ontsteking. Worden tegenwoordig alleen voor beperkte perioden voorgeschreven vanwege resistentierisico.
- Hormonale behandeling: De anticonceptiepil of spironolacton kan effectief zijn bij hormonale acne bij vrouwen.
- Isotretinoine (Roaccutane): Voor ernstige acne die niet reageert op andere behandelingen. Zeer effectief maar met mogelijke bijwerkingen. Wordt uitsluitend door dermatologen voorgeschreven.
De juiste routine bij acne
Een effectieve acne-routine is vaak verrassend eenvoudig:
- Ochtendreiniger: Zachte, zeepvrije reiniger (geen scrubs!)
- Behandeling: Niacinamide of salicylzuur serum
- Moisturizer: Licht, olievrij, niet-comedogeen
- Zonnebrand: SPF 30+, olievrij (essentieel bij gebruik van actieve ingredienten)
’s Avonds:
- Dubbele reiniging: Micellair water + zachte gelreiniger
- Behandeling: Benzoylperoxide (gericht) of retinol (wisselend)
- Moisturizer: Licht maar hydrated
Veelgemaakte fouten
- Agressief reinigen: Je huid schoonschrobben maakt acne erger, niet beter. Wees zacht.
- Te veel producten tegelijk: Start met een ingredienten en voeg pas na twee weken iets nieuws toe.
- Moisturizer overslaan: Ook acne-gevoelige huid heeft hydratatie nodig. Een beschadigde huidbarriere veroorzaakt meer acne, niet minder.
- Puistjes uitknijpen: Vergroot het risico op littekens en verspreidt bacterien.
- Opgeven na twee weken: Skincare kost tijd. Geef een product zes tot acht weken.
Acnelittekens voorkomen en behandelen
De beste manier om littekens te voorkomen is acne vroeg en effectief te behandelen en nooit aan puistjes te knijpen. Als er toch littekens ontstaan, zijn er diverse behandelopties in Nederland beschikbaar:
- Chemische peelings: Glycolzuur of TCA-peelings verbeteren de huidtextuur
- Microneedling: Stimuleert collageenproductie in littekenweefsel
- Lasertherapie: Fractionele laser is effectief bij atrofische littekens
- Dermafillers: Kunnen ingevallen littekens opvullen
Raadpleeg altijd een dermatoloog voor littekenbehandeling. In Nederland vergoeden sommige zorgverzekeraars behandelingen voor ernstige acnelittekens.
Wanneer naar de huisarts?
Ga naar je huisarts als je acne ernstig is, littekens achterlaat, je mentale welzijn beinvloedt of niet reageert op drie maanden thuisbehandeling. Acne is een medische aandoening en er is geen reden om er onnodig mee te leven. Je huisarts kan je doorverwijzen naar een dermatoloog voor gespecialiseerde behandeling.