Het verliezen van haar is een van de meest emotioneel beladen beauty-onderwerpen. Gemiddeld verliest een mens 50 tot 100 haren per dag als onderdeel van de normale haarcyclus. Maar als je merkt dat je aanzienlijk meer haar verliest, je haar dunner wordt of er kale plekken ontstaan, is het begrijpelijk dat je je zorgen maakt. In dit artikel bespreken we de meest voorkomende oorzaken van haaruitval en welke behandelingen beschikbaar zijn.
De normale haarcyclus
Elk haar op je hoofd doorloopt een cyclus van drie fasen:
- Anageen fase (groeifase): Duurt twee tot zeven jaar. Ongeveer 85-90% van je haar is op elk moment in deze fase.
- Catageen fase (overgangsfase): Duurt twee tot drie weken. Het haar stopt met groeien en de haarfollikel krimpt.
- Telogeen fase (rustfase): Duurt twee tot drie maanden. Het haar rust en valt uiteindelijk uit om plaats te maken voor nieuw haar.
Wanneer deze cyclus verstoord raakt, door wat voor reden dan ook, kan overmatige haaruitval het gevolg zijn.
Veelvoorkomende oorzaken
Androgenetische alopecia (erfelijke haaruitval)
De meest voorkomende oorzaak van haaruitval, zowel bij mannen als bij vrouwen. Bij mannen uit het zich in een terugwijkende haargrens en een kale kruin. Bij vrouwen wordt het haar diffuus dunner, met name bovenop het hoofd, terwijl de haargrens meestal behouden blijft. Genetica en hormonen (dihydrotestosteron, DHT) spelen de hoofdrol.
Telogeen effluvium
Een tijdelijke maar soms dramatische vorm van haaruitval waarbij een groot aantal haren gelijktijdig in de rustfase terechtkomt. Veelvoorkomende triggers zijn:
- Bevalling (postpartum haaruitval)
- Ernstige ziekte of operatie
- Hoge koorts
- Extreme stress
- Crash dieten of ernstig gewichtsverlies
- Het stoppen met de anticonceptiepil
Telogeen effluvium begint doorgaans twee tot drie maanden na de trigger en herstelt vanzelf binnen zes tot negen maanden. Het is beangstigend maar tijdelijk.
Voedingstekorten
Tekorten aan bepaalde vitaminen en mineralen kunnen haaruitval veroorzaken:
- IJzer: Het meest voorkomende tekort dat haaruitval veroorzaakt, vooral bij vrouwen met zware menstruatie
- Vitamine D: In Nederland heeft een aanzienlijk deel van de bevolking een vitamine D-tekort, vooral in de wintermaanden
- Zink: Belangrijk voor celgroei en haarherstel
- Biotine: Tekorten zijn zeldzaam maar kunnen haaruitval veroorzaken
- Eiwit: Onvoldoende eiwitinname beinvloedt de haargroei
Schildklierproblemen
Zowel een te trage (hypothyreoidie) als een te snelle (hyperthyreoidie) schildklier kan haaruitval veroorzaken. De haaruitval is doorgaans diffuus en reversibel na behandeling van het schildklierprobleem.
Alopecia areata
Een auto-immuunaandoening waarbij het immuunsysteem de haarfollikels aanvalt, wat leidt tot ronde, kale plekken. Het kan op elke leeftijd beginnen en is niet besmettelijk. In veel gevallen groeit het haar na verloop van tijd vanzelf terug, maar de aandoening kan ook chronisch verlopen.
Tractie-alopecia
Haaruitval veroorzaakt door langdurige spanning op de haarfollikels, bijvoorbeeld door strakke staarten, vlechten, extensions of hoofdbanden. Als het vroeg wordt herkend, is het volledig reversibel door de spanning weg te nemen.
Wanneer naar de huisarts?
Raadpleeg je huisarts als:
- Je plotseling veel meer haar verliest dan normaal
- Er kale plekken ontstaan
- Je haaruitval gepaard gaat met andere klachten (vermoeidheid, gewichtsverandering, onregelmatige menstruatie)
- De haaruitval langer dan drie maanden aanhoudt
- Je je er psychisch zorgen over maakt
Je huisarts kan bloedonderzoek doen om onderliggende oorzaken uit te sluiten (ijzergehalte, schildklierfunctie, hormonen) en je eventueel doorverwijzen naar een dermatoloog.
Bewezen behandelingen
Minoxidil
De meest onderzochte en bewezen behandeling voor erfelijke haaruitval, verkrijgbaar zonder recept in Nederland. Minoxidil (2% voor vrouwen, 5% voor mannen) stimuleert de haarfollikels en verlengt de groeifase. Het wordt dagelijks op de hoofdhuid aangebracht.
Resultaten zijn pas na drie tot zes maanden zichtbaar, en het middel moet continu gebruikt worden – stoppen leidt tot hernieuwd haarverlies. Bijwerkingen zijn doorgaans mild (irritatie, droogheid van de hoofdhuid).
Finasteride
Een oraal medicijn voor mannen dat de omzetting van testosteron naar DHT remt. Alleen op recept verkrijgbaar en niet geschikt voor vrouwen die zwanger zijn of kunnen worden. Effectief maar met mogelijke bijwerkingen (verminderd libido, erectieproblemen) die bij het stoppen doorgaans verdwijnen.
PRP-therapie (Platelet Rich Plasma)
Een relatief nieuwe behandeling waarbij bloedplaatjes uit je eigen bloed worden geextraheerd en in de hoofdhuid worden geinjecteerd. De groeifactoren in de bloedplaatjes stimuleren de haarfollikels. Veelbelovende resultaten in studies, maar nog niet standaard vergoed door Nederlandse zorgverzekeraars.
Haartransplantatie
Voor gevorderde erfelijke haaruitval is een haartransplantatie een permanent oplossing. Haarfollikels worden verplaatst van de achterkant van het hoofd (waar ze niet gevoelig zijn voor DHT) naar de dunne gebieden. In Nederland voeren dermatologen en gespecialiseerde klinieken deze ingreep uit.
Wat werkt niet?
- De meeste “haargroei” supplementen: Tenzij je een bewezen tekort hebt, hebben extra vitaminen geen effect op haaruitval
- Caffeineshampoo: Geen bewijs dat topisch caffeine haaruitval tegengaat
- Wondermiddelen en geheime recepten: Als het te mooi klinkt om waar te zijn, is het dat waarschijnlijk ook
Dagelijkse tips
- Wees voorzichtig met hitte-styling en chemische behandelingen
- Vermijd te strakke kapsels die aan de haarwortels trekken
- Eet gevarieerd met voldoende eiwitten, ijzer en vitaminen
- Beheer stress – chronische stress is een bekende trigger voor haaruitval
- Masseer regelmatig je hoofdhuid om de bloedcirculatie te stimuleren
- Wees geduldig – haargroei is een langzaam proces en resultaten van behandelingen kosten maanden
Haaruitval is een veelvoorkomend probleem, maar er is geen reden om er in stilte mee te kampen. Bespreek je zorgen met je huisarts, want in veel gevallen is de oorzaak behandelbaar of tijdelijk.