De beautyindustrie produceert jaarlijks naar schatting 120 miljard stuks verpakking, waarvan het merendeel niet wordt gerecycled. Daarnaast beinvloeden ingredienten in cosmetica het milieu, van palmolie tot microplastics. Steeds meer consumenten willen bewustere keuzes maken, maar de overvloed aan labels en claims maakt het niet eenvoudig. In dit artikel geven we praktische handvatten voor duurzamere beauty.
De milieu-impact van de beauty-industrie
De cosmetica-industrie heeft op meerdere niveaus impact op het milieu:
Verpakking
Beauty-verpakkingen zijn vaak complex: combinaties van plastic, glas, metaal en papier die moeilijk te scheiden en recyclen zijn. Kleine flesjes, potjes met deksels van verschillende materialen en overwrapping maken recycling lastig. In Nederland wordt slechts een fractie van beauty-verpakkingen daadwerkelijk gerecycled.
Ingredienten
- Microplastics: Kleine plastic deeltjes in scrubs, glitterproducten en sommige vloeibare formules die via het afvalwater in de oceaan belanden. De EU werkt aan een breed verbod op bewust toegevoegde microplastics in cosmetica.
- Palmolie: Een veelgebruikt ingredienten (herkenbaar aan tientallen INCI-namen) waarvan de productie gelinkt is aan ontbossing in tropische gebieden.
- Chemische UV-filters: Bepaalde zonnebrandfilters zoals oxybenzone zijn schadelijk voor koraalriffen.
- Siliconen: Niet biologisch afbreekbaar en stapelen zich op in het milieu.
Water
De productie van cosmetica vergt grote hoeveelheden water, zowel in de fabricage als bij de teelt van plantaardige ingredienten.
Praktische stappen naar duurzamere beauty
1. Minder kopen, bewuster kiezen
De meest duurzame aanpak is simpelweg minder producten kopen. Een gestroomlijnde routine met vijf goede producten is beter voor het milieu dan een badkamer vol halfgebruikte flesjes. Koop alleen wat je echt gebruikt en maak producten op voordat je vervangt.
2. Verpakking als criterium
- Navulbaar: Steeds meer merken bieden navulverpakkingen aan. Het oorspronkelijke flesje bewaar je en je koopt alleen een navulling. Dit bespaart tot 70% verpakkingsmateriaal.
- Glas: Herbruikbaar en oneindig recyclebaar, maar zwaarder in transport.
- Aluminium: Goed recyclebaar en licht.
- Vermijd miniatures: Reisverpakkingen zijn verleidelijk maar verourzaken proportioneel veel meer afval.
- Vaste producten: Shampoo bars, conditioner bars en vaste reinigingsstaven hebben weinig tot geen verpakking nodig en gaan lang mee.
3. Keurmerken en certificeringen
Betrouwbare keurmerken helpen je door het labelgebos:
- NATRUE: Strenge norm voor natuurlijke en biologische cosmetica
- COSMOS (Natural/Organic): Europese standaard voor natuurlijke cosmetica
- Ecocert: Franse certificering voor biologische en natuurlijke producten
- Leaping Bunny: Internationaal keurmerk voor dierproefvrij
- Vegan Society: Geen dierlijke ingredienten
- B Corp: Bedrijfsbrede certificering voor maatschappelijke en milieu-impact
- FSC: Duurzaam beheerd bos (voor papieren/kartonnen verpakkingen)
4. Ingredienten bewust kiezen
- Kies producten zonder microplastics. In de INCI-lijst herken je ze aan namen als Polyethylene, Polypropylene, Nylon-6 en Polymethyl Methacrylate.
- Kies zonnebrand met minerale filters (zinkoxide, titaniumdioxide) als je bezorgd bent om marine ecosystemen.
- Kies palmolie-vrij of producten met RSPO-gecertificeerde palmolie.
5. Lokaal en seizoensgebonden
In Nederland en Europa zijn er steeds meer lokale cosmeticaproducenten die werken met regionale ingredienten en korte toeleveringsketens. Dit vermindert de transportvoetafdruk en ondersteunt de lokale economie.
Dierproefvrij in de EU
Sinds 2013 is het in de Europese Unie verboden om dierproeven uit te voeren voor cosmetische producten en ingredienten, en om cosmetica te verkopen die op dieren is getest. Dit betekent dat alle cosmetica die in Nederland in de winkel ligt, in principe dierproefvrij is, mits het merk niet ook buiten de EU verkoopt in landen die dierproeven vereisen (zoals China tot voor kort deed).
Het Leaping Bunny-keurmerk garandeert dat het bedrijf nergens ter wereld dierproeven uitvoert of laat uitvoeren.
Veganistische cosmetica
Veganistische cosmetica bevat geen ingredienten van dierlijke oorsprong. Veelvoorkomende dierlijke ingredienten in conventionele cosmetica zijn:
- Bijenwas (Cera Alba): In lippenbalsem en cremes
- Lanoline: Wolvet van schapen, in vochtinbrengende cremes
- Karmijn (CI 75470): Rood pigment uit cochenilleluizen, in lipstick en blush
- Collageen: Uit dierlijk bindweefsel
- Squaleen: Oorspronkelijk uit haaienleverolie (plantaardig squalaan is het veganistische alternatief)
Greenwashing herkennen
Niet alle duurzaamheidsclaims zijn wat ze lijken. Let op deze signalen:
- Vage beweringen: “Eco-friendly” of “natuurlijk” zonder specifieke onderbouwing
- Groene verpakking als camouflage: Een product in een groene fles met bladeren op het etiket hoeft niet duurzaam te zijn
- Een enkel “groen” ingredienten: Een product dat op de voorkant “met biologische aloevera” claimt, maar verder vol synthetische ingredienten zit
- Geen certificeringen: Betrouwbare merken onderbouwen hun claims met onafhankelijke certificeringen
- Afleiding: Focus op een positief aspect terwijl grotere milieuproblemen worden genegeerd
Een realistisch perspectief
Duurzame beauty is een spectrum, geen alles-of-niets keuze. Het is niet realistisch om van de ene dag op de andere al je producten te vervangen. Maak geleidelijke verbeteringen:
- Begin met je volgende aankoop bewuster te maken
- Maak bestaande producten op voordat je vervangt
- Kies het meest duurzame alternatief wanneer je vervangt
- Accepteer dat perfectie onmogelijk is – elke verbetering telt
De Nederlandse consument heeft steeds meer duurzame opties beschikbaar. Van lokale zeepmakers tot internationale merken die navulverpakkingen aanbieden – de keuze groeit. Door als consument bewust te kiezen, stuur je de industrie in de juiste richting.